“Van systeem naar mens, van probleem naar wens”


In mijn ontmoetingen met zorgprofessionals zie ik altijd dezelfde behoefte: graag meer aandacht voor de mens. Door te veel focus op protocollen en hulpverlening vanuit kennis, zijn we af komen staan van waar zorg in de basis voor bedoeld is. We zijn een deel van het gewone leven gaan medicaliseren. Een zorgsysteem met zoveel verschillende actoren heeft geleid tot inefficiëntie, met onhoudbare stijging van kosten en wachttijden.

Mijn ervaring is dat het gelukkig heel anders kan. Ik geloof fundamenteel in de kracht van de ambitie en het persoonlijke levensverhaal van het individu. Van systeem naar mens, van probleem naar wens. In de zorg blijf ik zelf graag mens met eigen invloed (GG), in plaats van patiënt met een probleem (ZZ). Herkent u dat? Veel collega’sin onze  sector werken al vanuit deze dynamiek. Zij durven in hun rol als hulpverlener op de andere persoon te vertrouwen. Met prachtig resultaat. Wij zijn bijzonder trotsom deze  gedreven professionals in dit themanummer een podium te kunnen geven.

Samenhang zien
Hoe zien wij de GG/ZZ-visie in de praktijk? Gezondheid wordt bepaald door vele factoren die continu veranderen. Binnen dit systeem doen mensen zelf ook aanpassingen (gedrag), passend bij hun eigen ervaringen en met erkenning van de eigen leefstijl. GG/ZZ stimuleert in de eerste plaats dat zelforganiserend systeem. En als daarna toch behoefte is aan hulpverlening, het tweede perspectief van wetenschappelijke kennis en evidencebased handelen  (ZZ), dan wordt dat proces doorlopen. Het sluit dan beter aan opde leefwereld  van de persoon.

Dit idee is eenvoudig. In de uitvoering is het echter complex, omdat de hulpverlener grip loslaat, hetgeen ingrijpt in de bestaande processen. Dat voelt tegennatuurlijk, totdat ervaren wordt hoeveel nieuwe kansen het creëert. De kunst is de samenhang te zien wanneer wij mensen eigen regie laten. Interactie met het individu Bettery heeft het GG/ZZ-denken in Nederland op de kaart gezet en begeleidt gemeenten en organisaties in de toepassing ervan. De interactie met het individu staat daarbij centraal. We hebben hiervoor een GG/ZZ-gespreksmodel ontwikkeld: hoe voeren wij de dialoog op een andere manier, zowel met aandacht voor het persoonlijke als voor onze professionele kennis en kunde? Of zoals Marjan Bramson, directeur van ROHA Amsterdam, elders in deze uitgave van VOZ Magazine zegt: “Goede zorg is meer is dan een protocol afwerken.” 

Belangrijke actoren Patiënten zijn niet alleen consumenten. Zij zijn belangrijke actoren in zorg en welzijn. Laten we ondersteunen dat zij meer invloed krijgen over hun gezondheid en functioneren, positieve gezondheid. De patiënt wil bijvoorbeeld vast graag bepalen wat er met zijn of haar gegevens over diens gezondheid gebeurt. De data in eigen beheer houden, zonder dat deze een verdienmodel voor derden zijn. Die kwaliteit is nodig om de aanpak duurzaam te maken, een voorwaarde voor deze transitie.

Onze visie is in 2010 overgenomen door de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, die het gedachtegoed heeft geïntegreerd in beleid voor preventief handelen. Over sectoren heen, zoals arbeid, sport, onderwijs, mobiliteit, en met betrokkenheid van verzekeraars en lokale beslissers. Pim Valentijn, senior onderzoeker bij Maastricht UMC+, zegt ook in deze uitgave dat solidariteit onder grote druk komt te staan, omdat we de besparingen niet goed in verschillende domeinen kunnen verrekenen met de investeringen in de hokjes van zorg, sociaal en
economisch domein.

Onderzoeken wat GG/ZZ voor uw werk betekent
Voor een verandering in het systeem, het denken en doen, hebben we actie op alle niveaus nodig: hulpvragers, professionals, organisaties, beleidsmakers en onderzoekers. We zijn allemaal in
beweging. We investeren in kennis, scholing en onderzoek wat GG/ZZ voor ons eigen handelen betekent.

In dit magazine staan de visies en praktijkervaringen van experts van ieder niveau beschreven. We hebben daarbij bewust gekozen voor veel dubbelinterviews, want de kanteling in de zorg gaat om een dialoog met elkaar. Het begrijpen van verschillende uitgangspunten en waarden. Zijn we samen in staat de invloed te laten bij de persoon, ook als patiënt, over dit primaire proces van levenslust?
Heel graag horen we uw ervaringen en ideeën naar aanleiding van dit themanummer. Speciaal voor VOZ-lezers organiseren wij GG/ZZ designsessies in het land.

Kijk voor het programma, de locaties en de actuele data op onze website www.bettery.nl/VOZ.
Ik kijk ernaar uit om samen met uw organisatie deze beweging te verdiepen en verder te ontwikkelen!

Louis Overgoor
Gasthoofdredacteur VOZ Magazine